Polski Związek Niewidomych

Dostępność jest niezwykle ważnym aspektem w życiu osoby z niepełnosprawnością. Warto jednak zdać sobie sprawę, że każdy z nas na jakimś etapie życia doświadczy tego, jak bardzo jest ona potrzebna. Jak wygląda dostępność w Polsce i w Europie? Co się zmieniło na przestrzeni lat? Co możemy zrobić, żeby zwiększyć dostępność w naszym kraju? Takie kwestie poruszali prelegenci międzynarodowej konferencji organizowanej przez Ministerstwo Cyfryzacji.

W dniach 10-11.06. 2026r. odbyła się międzynarodowa konferencja online „Prosto i zrozumiale – komunikacja i technologia w dostępności cyfrowej”. Wydarzenie zgromadziło ponad 400 słuchaczy i kilkudziesięciu ekspertów. Wśród nich znaleźli się m.in. Krzysztof Gawkowski (Wicepremier i Minister Cyfryzacji), Agnes Lakatos (Komisja Europejska), Agata Arciszewska (Fundacja Avalon), prof. Tomasz Piekot (Uniwersytet Wrocławski), Adam Pietrasiewicz (Ministerstwo Cyfryzacji), Rafał Kanarek (Ministerstwo Cyfryzacji) oraz ekspert dostępności cyfrowej, Jacek Zadrożny.

Pierwszego dnia występujący zastanawiali się, czy instytucje publiczne faktycznie komunikują się prosto i zrozumiale, czy nadal dominuje język żargonu urzędowego, kto jest odbiorcą treści urzędowych oraz jakie grupy społeczne mogą być wykluczone z dostępu do informacji.

Tematy poruszane pierwszego dnia to m.in.:

• Europejski pomysł na zapewnienie zrozumiałości
• Osoby z niepełnosprawnością intelektualną w wirtualnej rzeczywistości – problemy i rozwiązania
• Dostępność cyfrowa dokumentów – nie tylko technika, ale również zrozumiałość i prosty język
• Prosty język nie jest prosty – doświadczenia z różnych krajów (panel dyskusyjny)

Drugiego dnia prelegenci skupili się na technologicznych aspektach zrozumiałości w dostępności cyfrowej. Omówili narzędzia, systemy i dobre praktyki, które pomagają w przygotowaniu bardziej przyjaznych, dostępnych i zrozumiałych treści cyfrowych.

Drugiego dnia tematami były m.in.:

• Zrozumiałość jako zasada dostępności cyfrowej – obowiązek, niedobra praktyka
• Projektowanie dla zrozumiałości treści dla seniorów – jak wdrożyć wymagania prawne w praktyce?
• Jak zasada zrozumiałości wspiera użytkownika, perspektywa osoby z niepełnosprawnością
• Czy zrozumiałość jest ważna i dlaczego (panel dyskusyjny)

Prelegenci często podkreślali, że każda wykluczona osoba powinna otrzymać odpowiednie wsparcie. Jeśli tego brakuje, część społeczeństwa zostaje odcięta od pewnych korzyści. Kluczowym celem dostępności jest zrozumienie – osoba z niepełnosprawnością ma rozumieć, jak może skorzystać z danej usługi. To daje jej samodzielność funkcjonowania i podejmowania decyzji.

Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy, z jakimi trudnościami na co dzień mierzą się takie osoby. Spodziewają się, że osobie głuchej wystarczy dać tekst do przeczytania. Nie wiedzą jednak, że Polski Język Migowy (PJM), który często jest pierwszym językiem osób głuchych, różni się od języka polskiego. Zdania złożone, niewytłumaczone trudne pojęcia czy język prawniczy mogą być niezrozumiałe dla osoby głuchej. Dla osób niewidomych natomiast zmiana interfejsu np. w telefonie nie wiąże się z podniesieniem jakości. W takim przypadku muszą oni od nowa uczyć się korzystania ze smartfona.

Występujący zgodzili się, że dużo rzeczy w sprawie dostępności zostało już zrobionych i trzeba to docenić. Warto jednak podkreślić, że jesteśmy w procesie.

– Dostępność cyfrowa jest na tyle skomplikowana, że wszyscy uważają ją za najbardziej skomplikowany obszar dostępności. Wolelibyśmy, żeby prawda była inna, ale niestety badania to potwierdzają – mówił Jacek Zadrożny. Ekspert w swoim wystąpieniu zwrócił także uwagę na koszty związane z poprawą dostępności oraz brak specjalistów, którzy mogliby się tym zająć.

Podczas wydarzenia można było skorzystać z tłumacza PJM, z napisów na żywo oraz z tłumacza języka angielskiego.

Takie spotkania to duży krok w stronę stworzenia społeczeństwa dostępnego dla tych najbardziej potrzebujących.

AW/ Centrum Komunikacji