Nasza organizacja ma już 75 lat

W tym roku nasza organizacja obchodzi jubileusz 75-lecia swojego istnienia. To lata efektywnych działań na rzecz osób z dysfunkcją wzroku. Polski Związek Niewidomych odegrał znaczącą rolę w wypracowywaniu standardów rehabilitacji osób z dysfunkcją wzroku i szkolenia specjalistów z tego obszaru. Czujemy dumę i radość, że od tylu lat możemy budować przyjazny świat dla osób niewidomych i słabowidzących.

Polski Związek Niewidomych (PZN) to największa w Polsce organizacja członkowska zrzeszająca osoby z dysfunkcją wzroku. Obejmuje siecią swoich placówek cały kraj. Obecnie działa 16 jednostek wojewódzkich, 267 kół terenowych oraz 24 wyspecjalizowane jednostki rehabilitacyjno-szkoleniowo-opiekuńcze. Organizacja pomaga niewidomym i słabowidzącym oraz ich bliskim w adaptacji do nowych warunków życia. PZN jest członkiem Światowej i Europejskiej Unii Niewidomych.

Wyspecjalizowane jednostki PZN

3 domy pomocy społecznej,
5 warsztatów terapii zajęciowej,
3 środowiskowe domy samopomocy,
5 ośrodków rehabilitacyjnych w Muszynie, Ciechocinku, Ustroniu, Bydgoszczy, Olsztynie,
2 placówki medyczno-rehabilitacyjne,
2 zakłady aktywizacji zawodowej,
3 szkoły,
Instytut Tyflologiczny w Warszawie.

Pierwszy zjazd zjednoczeniowy PZN odbył się w 1951 r., a w 1954 r. rozpoczęto budowę Centralnego Ośrodka Niewidomych przy ul. Konwiktorskiej 9 w Warszawie, do którego PZN przenosi się dwa lata później. W kolejnych województwach powstają okręgi PZN, a na terenie powiatów – koła.

Kilka ważnych dat
Działalność rehabilitacyjna

1955 rok – organizujemy pierwszy obóz rehabilitacyjny dla uczniów i studentów.
1966 rok – rozpoczynamy szkolenie psów przewodników.
1978 rok – realizujemy koncepcję pomocy małym dzieciom także tym z dodatkowymi ograniczeniami. Powstają kluby rodziców, stowarzyszenia, turnusy, placówki rehabilitacyjne w całej Polsce.
1981 rok – we współpracy z Uniwersytetem Warszawskim i wybitnymi brajlistami opracowujemy skróty brajlowskie zatwierdzone do użytku szkolnego przez ministerstwo. We współpracy z ośrodkami szkolno-wychowawczymi dla niewidomych i słabowidzących opracowujemy także notację matematyczną, chemiczną i fizyczną.
1983 rok – opracowujemy model rehabilitacji wzroku słabowidzących w Polsce. Powstaje Centralna Przychodnia Rehabilitacyjno-Lecznicza PZN w Warszawie, aktualnie taka poradnia znajduje się także w Olsztynie.
1985 rok – rozpoczynamy organizację turnusów na rzecz głuchoniewidomych. w Polsce. W 1991 roku z inicjatywy PZN powstaje Towarzystwo Pomocy Głuchoniewidomym (nie przetrwało chociaż działalność na rzecz tej grupy była prowadzona w wielu województwach).
1988 rok – opracowujemy standardy edukacji i rehabilitacji osób niewidomych chorych na cukrzycę oraz prowadzimy organizację turnusów.
1990 rok – w nowo pozyskanym budynku Krajowego Centrum Kształcenia Niewidomych w Bydgoszczy tworzymy Ośrodek Rehabilitacji i Szkolenia „Homer”. Są tam organizowane ogólnopolskie szkolenia z zakresu rehabilitacji podstawowej dla osób niewidomych i słabowidzących.
1995 rok – organizujemy turnusy dla niewidomych ze stwardnieniem rozsianym.
2023 rok – opracowujemy standardy szkolenia instruktorów orientacji przestrzennej i mobilności oraz standardy szkolenia osób niewidomych w orientacji przestrzennej.
2026 rok – podpisujemy umowę z wykonawcą na realizację inwestycji Wspomaganych Społeczności Mieszkaniowych (WSM) w Ośrodku PZN „Homer” w Bydgoszczy. Po zakończeniu prac budowlanych zamieszka tu 12 osób, głównie głuchoniewidomych. Będą one wspierane przez specjalistów pomagających im w niezależnym życiu.

Działalność szkoleniowa

Obecnie w Centrum Rehabilitacji PZN w miarę pozyskanych środków opracowujemy autorskie programy rehabilitacji i szkolenia, a także szkolimy kadrę: instruktorów orientacji przestrzennej i mobilności, instruktorów czynności życia codziennego, specjalistów pracujących z dziećmi, trenerów metodyki pracy klockami Lego Braille Bricks oraz liderów PZN.

Działalność edukacyjna

2015 rok – w Tyflogalerii PZN powstaje „Laboratorium ciemności”, czyli warsztaty dla osób widzących. W ich trakcie uczestnicy dowiadują się, jak radzą sobie osoby niewidome i słabowidzące oraz jak im pomagać.

Obecnie w Instytucie Tyflologicznym PZN prowadzona jest również Pracownia Doboru Oświetlenia, gdzie osoby z dysfunkcją wzroku mogą dobrać odpowiednie dla siebie oświetlenie ułatwiające im wykonywanie różnych codziennych czynności.

Działalność wydawnicza

1948 rok – ukazuje się pierwsze czasopismo w brajlu pt. „Pochodnia”.
1966 rok – wydanie pierwszego numeru „Pochodni” w powiększonym druku, a w 2010 roku także w wersji elektronicznej.
1950 rok – zaczynają ukazywać się w brajlu czasopisma dla dzieci. W roku 1993 w powiększonym druku, a w 2010 roku w wersji elektronicznej.
1974 rok – zaczyna działać redakcja Wydawnictw Tyflologicznych. Powstaje ok. 150 publikacji oraz 6 programów rehabilitacyjnych dla specjalistów, rodziców i opiekunów oraz 4 podręczniki do nauki brajla.
1984 rok – powstaje czasopismo dla rodziców dzieci niewidomych.
Obecnie PZN wydaje: „Pochodnię”, „Pod Lupą”, „Promyczek”, „Nasze Dzieci”, „Biuletyn Informacyjny PZN” – newsletter.

Popularyzacja wiedzy i czytelnictwa

1952 rok – założenie Biblioteki Centralnej PZN. W 2013 r. Biblioteka staje się częścią Głównej Biblioteki Pracy i Zabezpieczenia Społecznego MPPIS.
1961 rok – rozpoczynamy nagrywanie książek mówionych na taśmie szpulowej, a dekadę później także na kasetach magnetofonowych. W kolejnych latach powstaje Zakład Wydawnictw i Nagrań PZN obejmujący redakcje, studio i drukarnię.
1983 rok – organizujemy pierwsze w Polsce seminarium poświęcone tyflokartografii, które zaowocowało wydaniem 43 map tyflologicznych i 3 atlasów.

Działalność doradcza

PZN dokonuje ocen i ekspertyz, głównie w zakresie dostępności architektonicznej, transportowej, informacyjno-komunikacyjnej i cyfrowej. W 2024 roku powstał przy Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej Zespół ds. Dostępności. W jego ramach funkcjonuje również Zespół Roboczy ds. Dostępności dla Niewidomych i Słabowidzących, któremu przewodniczy przedstawiciel PZN.

Reprezentowanie osób z dysfunkcją wzroku

2008 rok – z inicjatywy Związku prawo farmaceutyczne nakłada obowiązek umieszczania brajla na opakowaniach leków.
2023 rok – działania PZN-u sprawiły, że w ramach specjalizacji okulistycznej prowadzony jest kurs dotyczący „Rehabilitacji osób niewidomych i słabowidzących”. Specjaliści z Instytutu Tyflologicznego i Przychodni Rehabilitacyjno-Leczniczej PZN prowadzą także wykłady dla lekarzy w trakcie studiów medycznych, a także w czasie różnych spotkań i konferencji.
Przedstawiciele PZN są członkami Rady Organizacji Pacjentów przy Ministrze Zdrowia, Rady Organizacji Pacjentów przy Rzeczniku Praw Pacjenta, Rady Działalności Pożytku Publicznego, Rady Dostępności przy Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej oraz Forum Dialogu przy PFRON.