Zakończenie programu Dostępność Plus. Interwencja Rzecznika Praw Obywatelskich
Organizacje osób z niepełnosprawnościami zwróciły uwagę Rzecznika Praw Obywatelskich na zakończenie programu Dostępność Plus oraz brak decyzji, co do wdrożenia ewentualnej kolejnej jego edycji lub innej inicjatywy. Wskazały też na nieuwzględnienie kwestii niepełnosprawności w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.
Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Adam Krzywoń wystąpił z pismem do podsekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej Moniki Sikory.
Organizacje społeczne sygnalizowały też brak spójności między kluczowymi dokumentami strategicznymi: Strategią na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2021-2030, Strategią Rozwoju Polski do 2035 r., Strategią rozwoju usług społecznych, polityką publiczną do roku 2030 (z perspektywą do 2035 r.), Krajowym Programem Działań na rzecz Równego Traktowania na lata 2022-2030 i polityką publiczną pn. „Zdrowa przyszłość. Ramy strategiczne rozwoju systemu ochrony zdrowia na lata 2021-2027, z perspektywą do 2030 r.” – w kontekście realizacji praw osób z niepełnosprawnościami wynikających z Konwencji ONZ.
W uwagach końcowych Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami dla Polski wyrażono zaniepokojenie barierami w dostępie do budynków oraz usług publicznych – zwłaszcza w obszarze transportu, informacji i komunikacji. Rekomendowano konieczność systemowych działań na rzecz zapewnienia pełnej dostępności, w tym poprzez wdrożenie zasad projektowania uniwersalnego do prawa zamówień publicznych.
Kluczową rolę odgrywał program Dostępność Plus – kompleksowa i systemowa strategia, obejmująca niemal wszystkie sfery życia. Jej celem było zwiększenie dostępności dzięki szerokiemu finansowaniu opartemu na środkach krajowych, funduszach europejskich, mechanizmach zagranicznych i kapitale prywatnym. Wprowadzono m.in. istotny mechanizm udzielania pożyczek na preferencyjnych warunkach przez Bank Gospodarstwa Krajowego.
Wdrażanie ustawy o dostępności niektórych produktów i usług wymaga utrzymania mechanizmów promujących zwiększanie dostępności i projektowanie uniwersalne. O ile nowe przepisy nakładają obowiązki na kluczowe obszary sektora prywatnego, o tyle wyłączenie z nich mikroprzedsiębiorców stanowi barierę dla powszechności tych rozwiązań. Duża część rynku pozostaje zatem poza standardami wynikającymi z tej ustawy.
Systemowe i strategiczne podejście do wdrażania dostępności powinno stanowić fundament polityki państwa w zakresie realizacji standardów określonych w art. 9 Konwencji. Dotychczas mechanizmy te były wdrażane głównie poprzez Program Dostępność Plus. Dlatego RPO z niepokojem przyjął informację o niewystarczającym uwzględnieniu kwestii niepełnosprawności w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku oraz o braku spójności pomiędzy pozostałymi programami długoterminowymi.
– Mając na uwadze trwające prace nad ostatecznym kształtem Strategii, wyrażam nadzieję, że jej treść zostanie dopracowana w sposób zapewniający osobom z niepełnosprawnościami możliwość realizacji ich praw zgodnie ze standardami wynikającymi z Konwencji – podkreśla Adam Krzywoń. Prosi o analizę tych kwestii i stanowisko, co do kontynuacji Programu Dostępność Plus i nieuwzględnienia kwestii niepełnosprawności w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.
Źródło: BRPO
