Polski Związek Niewidomych

Zainteresowanie nauczycieli, tyflopedagogów, terapeutów i uczniów projektem LEGO Braille Bricks było bardzo duże. Dlatego projekt będzie kontynuowany w tym roku. LEGO Braille Bricks to więcej niż nauka przez zabawę, to rozwijanie samodzielności, kreatywności, a także współzawodnictwo i integracja.

– Początek współpracy Polskiego Związku Niewidomych z Fundacją LEGO miał miejsce w 2023 r., kiedy z Francji przyjechała dwójka ekspertów LBB Marc Angelier i Marie Oddoux, aby testować polski zestaw prototypów LEGO Braille Bricks. W dwudniowych warsztatach brali udział tyflopedagodzy z ośrodków PZN i placówek szkolno-wychowawczych dla dzieci z dysfunkcją wzroku. Nauczyciele kontynuowali testy na prototypach, prowadząc w swoich ośrodkach zajęcia edukacyjne i rewalidacyjne dla dzieci niewidomych i słabowidzących – opowiada koordynatorka projektu Agata Ściga
z Centrum Rehabilitacji w Instytucie Tyflologicznym PZN.

W styczniu 2025 r. Polski Związek Niewidomych rozpoczął realizację projektu LEGO Braille Bricks. Polska wspólnie z Czechami oraz Węgrami przystąpiła do międzynarodowego projektu Fundacji LEGO. Program objął już ponad 56 tys. dzieci, które otrzymały zestawy klocków LEGO Braille w 19 językach, w tym w alfabecie łacińskich, chińskim czy wietnamskim. Zestawy są obecnie dostępne w 35 krajach i wykorzystywane przez ponad 54 tys. wykwalifikowanych terapeutów, nauczycieli i innych specjalistów.

W projekt w Polsce zostało zaangażowanych 10 jednostek PZN. Był wśród nich Polski Związek Niewidomych (realizator), Instytut Tyflologiczny PZN, Okręgi: Lubelski, Opolski, Świętokrzyski, Zachodniopomorski, Wielkopolski, Śląski, Podkarpacki i Podlaski. Każda jednostka przeszkoliła dwóch trenerów w metodyce LBB, którzy pracowali z dziećmi i na swoim terenie rekrutowali placówki do współpracy.  Projekt zakładał, że każdy uczeń z dysfunkcją wzroku zrealizuje minimum sześć półgodzinnych sesji z nauczycielem. Ambicją PZN było dotarcie w trakcie roku 2025 do min.1000 dzieci z dysfunkcją wzroku i 500 dzieci widzących, które na co dzień uczą się lub mieszkają z niewidomymi i słabowidzącymi rówieśnikami.

– Projekt okazał się świetnym narzędziem do nauki i zabawy dla nauczycieli z ogólnodostępnych szkół podstawowych, specjalnych szkolnych ośrodków szkolno-wychowawczych oraz szkół integracyjnych. Dzięki dużemu zainteresowaniu i pracy trenerów dało się nam wielokrotnie przekroczyć wymagane wskaźniki – powiedziała Agata Ściga.

Jedynym dystrybutorem zestawów LEGO Braille Bricks w polskiej wersji językowe był Polski Związek Niewidomych. Organizacja otrzymała klocki od Fundacji LEGO i przekazywała je w ramach projektu nauczycielom, którzy skończyli warsztaty z metodyki LBB i otrzymali stosowny certyfikat. Nauczyciele wykorzystywali zdobytą wiedzę i umiejętności w placówkach, w których na co dzień pracują z dziećmi. Jako nowe zadanie – LBB okazało się wspaniałym narzędziem do urozmaicenia i pogłębienia codziennej pracy dydaktycznej. Polskie zestawy LEGO Braille Bricks służą wyłącznie do celów edukacyjnych, nie można ich kupić w sklepie.

Polski Związek Niewidomych odpowiadał za: koordynację projektu, współpracę z jednostkami, a także organizację szkoleń i webinariów dla nauczycieli, tyflopedagogów i terapeutów. Specjaliści z Instytutu Tyflologicznego PZN oraz trenerzy z jednostek PZN prezentowali zestawy klocków w różnych miejscach – na konferencjach, piknikach integracyjnych i branżowych spotkaniach.

– Pracy w tym projekcie było mnóstwo, ale satysfakcja z realizacji tak ciekawego i twórczego działania skierowanego do uczniów z dysfunkcją wzroku oraz nauczycieli była ogromna – przyznaje koordynatorka projektu.

Nauka, zabawa i integracja dzieci

Projekt zakładał, oprócz nauki alfabetu Braille’a, również wspólną zabawę i integrację dzieci niewidomych i widzących.

Każdy klocek oznaczony jest symbolem w brajlu i czarnym druku. To oznacza, że jednocześnie mogą z nich korzystać dzieci niewidome i widzące. Zestawy LBB to świetne narzędzie do integracji. Dzieci z dysfunkcją wzroku, którym na co dzień trudniej nawiązać kontakt z widzącymi rówieśnikami, wspaniale odnajdywały się we wspólnej zabawie, rywalizacji i budowaniu twórczej koncepcji. Dzieci widzące, jak wykazały ankiety ewaluacyjne, bardzo rozwinęły umiejętności empatii, akceptacji i zdrowej rywalizacji. Ponadto klocki mają kontrastowe kolory, dlatego również dzieci słabowidzące z łatwością mogą się nimi bawić.

Metodyka LEGO Braille Bricks podzielona jest na trzy etapy. Pierwszy to pre-Braille – nauka poprzez zabawę. Obejmuje takie umiejętności jak: manipulacja klockami, orientacja w małej przestrzeni, mała motoryka. Drugi etap to rozpoznawanie znaków brajlowskich – litery, łączenie i segregacja. Dzieci uczą się podążania za linią i odczytywania liter, a także swobodnego poruszania się po alfabecie Braille’a. Trzeci etap to moment, kiedy dzieci umieją już czytać i pisać. Wtedy jest czas na gry strategiczne i zabawę razem z innymi dzieci widzącymi i niewidomymi.

Dzięki wiedzy i kreatywności trenerów zestawy LBB były wykorzystywane również do nauki języków obcych, zaawansowanej matematyki, chemii i fizyki, w nauce geografii, orientacji przestrzennej oraz w zapisie notacji muzycznej.

Zestawy LBB okazały się bardzo atrakcyjnym narzędziem do nauki Braille’a dla osób dorosłych nowo ociemniałych, które miały opory przed nauką pisma dotykowego, a klocki LEGO w przyjemny i angażujący sposób ułatwiły im proces nauki.

Nowa inicjatywa

– Projekt realizowany w Polsce w 2025 r. dzięki Fundacji LEGO okazał się sukcesem. Urzeczywistniliśmy wszystkie założenia projektu. Inicjatywa cieszyła się dużym powodzeniem i zainteresowaniem tyflopedagogów, nauczycieli, terapeutów i dzieci. Dlatego Grupa LEGO zdecydowała się na dodatkowe wsparcie projektu w 2026 r. – powiedziała tyflopedagog Agata Ściga.

Zaplanowano nowe działania. W Polskim Związku Niewidomych powstanie Ogólnopolskie Centrum Kompetencji, w którym co miesiąc będą prowadzone szkolenia dla nauczycieli oraz rodziców. Powstanie też tutaj Punkt Konsultacyjny, gdzie każdy będzie mógł przyjść i uzyskać wiedzę na temat nauki i zabawy zestawem klocków LEGO Braille Bricks.

– Prowadzona będzie również kontynuacja wcześniejszego projektu, czyli współpraca z dotychczas zaangażowanymi jednostkami PZN oraz pozyskanie nowych regionów na mapie Polski – Okręgu Małopolskiego PZN i Okręgu Pomorskiego PZN. Jednostki, tak jak to było wcześniej, będą prowadzić współpracę z placówkami. W ramach swoich zadań będą szkolić kolejnych trenerów i pracować z dziećmi – tłumaczy koordynatorka projektu z Centrum Rehabilitacji PZN.

Pierwsze szkolenie dla nauczycieli z różnych stron Polski odbędzie się w styczniu w Centrum Kompetencji w Polskim Związku Niewidomych. Projekt zaplanowano do grudnia 2026 r.

Tekst i zdjęcia: JR/Centrum Komunikacji PZN