Polski Związek Niewidomych

Instytut Tyflologiczny PZN podjął interwencję w sprawie poprawy funkcjonowania asysty dla osób z niepełnosprawnościami, w szczególności osób niewidomych i słabowidzących, na dworcach kolejowych. W tej sprawie wysłano pismo do dyrektora Departamentu Kolejnictwa w Ministerstwie Infrastruktury.

Skrót listu wysłane przez Polski Związek Niewidomych:

Szanowny Panie Dyrektorze,

Zwracamy się z prośbą o podjęcie działań zmierzających do poprawy funkcjonowania asysty dla osób z niepełnosprawnościami, w szczególności osób niewidomych i słabowidzących, na dworcach kolejowych, ze szczególnym uwzględnieniem Dworca Zachodniego w Warszawie, który niedawno został oddany do użytku.

Od dłuższego czasu otrzymujemy liczne zgłoszenia od osób niewidomych, które wskazują na poważne i powtarzające się problemy z realizacją zamówionej asysty. Najczęściej dotyczą one:

• niepojawiania się asysty pomimo wcześniejszego zgłoszenia,
• zmiany miejsca spotkania na krótko przed podróżą lub w jej trakcie,
• braku jasnej informacji, kto odpowiada za asystę na danym obszarze dworca,
• konieczności samodzielnego przemieszczania się osób niewidomych lub słabowidzących po rozległym i skomplikowanym architektonicznie terenie dworca,
• braku wyraźnej, dostępnej dla osób z niepełnosprawnością wzroku informacji o komunikacji zastępczej.

Dworce kolejowe są przestrzeniami rozległymi, dynamicznymi i skomplikowanymi architektonicznie, w których poruszanie się bez wsparcia wiąże się z dużym stresem, niepewnością, ryzykiem dezorientacji oraz zagrożeniem dla bezpieczeństwa. Dlatego asysta pełni w takich sytuacjach szczególnie ważną rolę – umożliwia osobom niewidomym i słabowidzącym bezpieczne, spokojne i godne skorzystanie z transportu kolejowego. Pozwala dotrzeć na właściwy peron, zlokalizować pociąg i konkretne miejsce do siedzenia, a także reagować na zmiany i utrudnienia, które dla osoby z niepełnosprawnością wzroku są szczególnie trudne do samodzielnego rozpoznania.

Brak skutecznie działającej asysty powoduje nie tylko realne trudności logistyczne, ale również narusza poczucie bezpieczeństwa i samodzielności, które są fundamentem niezależnego funkcjonowania osób niewidomych i słabowidzących (…).

Asysta nie może być usługą zależną od tego, który podmiot aktualnie odpowiada za dany fragment dworca.

W związku z powyższym zwracamy się z prośbą o:

• pilne uporządkowanie zasad funkcjonowania asysty na dworcach,
• wyznaczenie jednego, jasno odpowiedzialnego podmiotu koordynującego asystę na całym terenie dworca,
• zapewnienie stałych, jednoznacznych i łatwo dostępnych punktów spotkania,
• realną kontrolę nad realizacją zgłoszeń asysty.

Liczymy na podjęcie zdecydowanych działań, które zapewnią osobom niewidomym bezpieczeństwo, godność i równe prawo do korzystania z transportu publicznego.

Jako organizacja działająca na rzecz osób niewidomych i słabowidzących jesteśmy otwarci na dialog oraz wsparcie w wypracowaniu rozwiązań, które poprawią funkcjonowanie asysty na dworcach.

Oto przesłana odpowiedź z Ministerstwa Infrastruktury.

Szanowny Panie Prezesie,

W nawiązaniu do pisma z 30 grudnia 2025 r. w sprawie poprawy funkcjonowania asysty dla osób z niepełnosprawnościami, w szczególności osób niewidomych i słabowidzących pragnę poinformować, że Ministerstwo Infrastruktury stale podejmuje działania w zakresie poprawy sytuacji oraz obsługi osób z niepełnosprawnością, także osób niewidomych oraz słabowidzących.

Obejmują one nie tylko egzekwowanie wymogów oraz karanie w zakresie naruszeń jakości i obsługi pasażerów z niepełnosprawnością na podstawie podpisanej umowy na kolejowe przewozy międzywojewódzkie i międzynarodowe (w ramach publicznego transportu zbiorowego realizowanego przez PKP Intercity), ale także zakupy i modernizacje taboru oraz rozwój oferty przewozów, by w jak najlepszym stopniu spełniał potrzeby osób z niepełnosprawnością.

Ministerstwo Infrastruktury promowało także wielokrotnie wśród Spółek PKP oraz samorządowych organizatorów publicznego transportu zbiorowego wytyczne oraz standardy obsługi osób z niepełnosprawnością oraz szkoleń pracowników opracowane wspólnie przez Urząd Transportu Kolejowego, Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych oraz Instytut Transportu Samochodowego.

Natomiast centralnym organem administracji rządowej będącym krajowym regulatorem transportu kolejowego w rozumieniu przepisów Unii Europejskiej, także w zakresie nadzoru nad przestrzeganiem praw pasażerów jest Urząd Transportu Kolejowego (dalej UTK).

W ramach realizowanego projektu UTK „Jednolite standardy obsługi osób z niepełnosprawnościami na kolei” oraz spotkań „Zespołu zadaniowego ds. osób z niepełnosprawnością oraz osób ze szczególnymi potrzebami”, który funkcjonuje przy Prezesie UTK, omawiane są kwestie dotyczące, między innymi, problemów w zakresie współpracy pomiędzy podmiotami kolejowymi w realizacji procesu asysty osobom z niepełnosprawnościami oraz osobom ze szczególnymi potrzebami. Dotyczą również zapewnienia dostępności oraz pomocy na dworcach objętych modernizacją. W pracach i spotkaniach uczestniczą przedstawiciele przewoźników funkcjonujących w Polsce, jak i zarządcy dworców (PKP S.A.) oraz zarządcy infrastruktury (PKP PLK S.A.)

Ministerstwo Infrastruktury zwróci się do krajowego regulatora transportu kolejowego, tj. Prezesa UTK, aby wskazane w piśmie kwestie dotyczące problemów z realizacją zamówionych asyst były wzięte pod uwagę przy pracach ww. zespołu działającego przy Prezesie UTK oraz wskaże potrzebę wypracowania systemowych standardów oraz rozwiązań, które rozwiążą przedstawione problemy.

Z poważaniem

Zastępca Dyrektora
Departament Kolejnictwa
Ministerstwo Infrastruktury

Fot. Unsplash